Użytki ekologiczne formą ochrony wprowadzoną mocą ustawy o ochronie przyrody. W byłym województwie radomskim jako jednym z pierwszych w kraju tą formą ochrony objęto ciekawe krajobrazy i biotopy. Na podstawie rozporządzenie nr 50 Wojewody Radomskiego z dnia 27.11.1995 r. na terenie Nadleśnictwa Kozienice za użytki ekologiczne uznano 63 obiekty o łącznej powierzchni 137,52 ha, na które składały się śródleśne bagna, oczka wodne i torfowiska. Na terenie pozostałych obrębów leśnych użytki ekologiczne utworzono w latach 1996 i 1997.

Wielkość powierzchni uznanych za użytki ekologiczne waha się od 0,10 ha do 40,34 ha. Największy z nich powierzchniowo znajduje się na terenie gminy Kozienice. Na terenie Kozienickiego Parku Krajobrazowego jest 106 obiektów uznanych za użytki ekologiczne o łącznej powierzchni 335,28 ha.

Do użytków ekologicznych zostały zaliczone grunty, które nie spełniają bezpośrednio warunków do produkcji drewna. W ekosystemach leśnych odgrywają one jednak bardzo ważną rolę. Do gruntów zaliczonych do użytków ekologicznych najliczniej należą:

• bagna śródleśne, tzw. "ługi" w różnym stopniu okresowo zalewane wodą, porośnięte roślinnością drzewiastą, krzewiastą lub zielną. Od około dwudziestu kilku lat obserwuje się w nich stopniowy stały spadek poziomu wód otwartych. Uwidocznia się to wyraźnie na powierzchniach, które przed laty były w całości pokryte wodą, stanowiąc miejsca lęgowe ptaków wodno-błotnych, gdzie żyły ryby. Obecnie większość z tych obiektów w różnym stopniu jest porośnięta samosiewami brzozy, wierzb i osiki; a woda pojawia się tylko okresowo. Jeżeli proces osuszania będzie trwał dalej, to wiele z nich zmieni swój charakter na powierzchnie leśne, co spowoduje zubożenie bogactwa otaczających je ekosystemów leśnych. Na części z nich utworzono stałe wodopoje dla zwierząt.

• łąki i pastwiska śródleśne i w dolinach rzek, od lat nie użytkowane, na skutek czego pojawiają się na nich samosiewy olszy i brzozy. Spełniają one bardzo ważną rolę - jako miejsce żerowania zwierząt i ptaków. Powierzchnie te powinny być okresowo wykaszane - poza okresem lęgowym. Na części z nich winny powstać wodopoje dla zwierząt.

• dawne stawy, które zajmują niewielką powierzchnię Puszczy. Są one nie użytkowane już od 30 lat. Początkowo zamieniane były na użytki zielone, a obecnie praktycznie są niezagospodarowane. Stanowią one miejsca żerowania i lęgów wielu gatunku zwierząt. Ich utrzymanie w wymaga okresowego wykaszania i nie dopuszczania do naturalnego zalesienia. W obiektach tych również należy wybudować wodopoje.
• zdegradowane powierzchnie leśne i nieleśne, oraz tereny zalewowe i starorzecza.

Wykaz użytków ekologicznych